Paul van Gerven
17 January 2012

Hoewel over het algemeen content met de koerswijziging die minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) is ingeslagen, proberen de topsectoren in Den Haag uit alle macht een aantal losse eindjes in het innovatiebeleid weg te werken. Pijnpunten zijn de deelname aan Europese programma‘s, de inrichting van de RDA+-regeling voor publiek-private samenwerking en de financiering van onderzoeksinstituut Holst Centre en ruimtevaartcentrum Estec.

In een brief aan de Tweede Kamer zegde de Verhagen deze week 20 miljoen euro Europese cofinanciering toe, maar dat bedrag is alleen bestemd voor deelname van Joint Technology Initiatives. De Eureka-programma‘s vallen dus buiten de boot. Nederland dreigt daardoor tientallen miljoen miljoen euro‘s uit Brussel mis te lopen, waarschuwen de topsectoren. Zij wijzen in een brief de minister erop dat de Europese Commissie heeft voorgesteld het Europese innovatiebudget te verdubbelen naar 80 miljard euro per zeven jaar – een verhoging waar ook de topsectoren van zouden kunnen profiteren.

Vooral de hightech is er veel aan gelegen Verhagen op andere gedachten te brengen. Multinationals als ASML, NXP en Philips zijn immers vaste klanten in Europese programma‘s. De topsector High Tech Systemen and Materials (HTSM) vraagt om 40 miljoen euro matching.

Verhagens brief aan de Kamer is tevens een eerste reactie op de innovatiecontracten die alle topsectoren eind vorig jaar hebben ingediend, maar die gisteren pas zijn geopenbaard. In een innovatiecontract leggen bedrijfsleven en kennisinstellingen vast welke publiek-private samenwerkingsverbanden – de zogenaamde Topconsortia voor Kennis en Innovatie (TKI‘s) – zij de komende jaren willen aangaan. Om deelname van bedrijven aan TKI‘s te stimuleren, heeft de overheid een nieuwe fiscale regeling in het leven geroepen, de RDA+, die bovenop de WBSO (aftrek loonkosten van R&D‘ers) en de RDA (aftrek andere R&D-benodigdheden) komt.

Het bedrijfsleven heeft in alle innovatiecontracten tezamen aangegeven in 2015 1,5 miljard euro te willen steken in TKI‘s, maar de overheid heeft niet genoeg geld om elk initiatief te honoreren. Het budget van de RDA+-regeling loopt op van 90 miljoen dit jaar naar 500 miljoen euro in 2015. Minister Verhagen maakt over twee maanden bekend welke voorstellen worden gehonoreerd. ’Privaat commitment, impact en kennisexcellentie zijn leidend bij de te maken keuzes‘, schrijft Verhagen. Het HTSM-innovatiecontract bevat voorstellen ter waarde van 1221 euro in 2012, oplopend naar 1427 miljoen euro in 2015. De helft daarvan komt van het bedrijfsleven.

De inrichting van de RDA+ staat echter nog ter discussie. Verhagen wil de regeling via de vennootschapsbelasting laten lopen, terwijl de topsectoren liever een constructie vergelijkbaar met WBSO zien, via de loonkosten dus. Het verschil is dat alle bedrijven kunnen profiteren van loonkostenaftrek, maar alleen bedrijven die winst maken vennootschapsbelasting betalen en er dus iets van kunnen aftrekken. Een bedrijf als Mapper heeft dus niets aan de RDA+ in zijn huidige vorm, en als bedrijven niet warmlopen voor de RDA+, komen de TKI‘s ook niet tot stand.

Ten slotte dreigen Holst Centre en Estec buiten de boot te vallen. De transnationale opzet van Holst Centre, dat is opgericht door Imec en TNO, en zijn vele deelnemende buitenlandse partners, die niet van Nederlandse fiscale regelingen gebruik kunnen maken, geven Holst Centre een unieke positie. Estec dreigt uit Noordwijk te verdwijnen als de Nederlandse bijdrage wordt stopgezet.

Den Haag staat overigens welwillend tegenover de bezwaren van de topsectoren. ’Bij de beleidsmakers in Den Haag wordt het belang van dit alles beseft en ik heb vertrouwen in een goede afloop‘, zo benadrukt HTSM-boegbeeld Amandus Lundqvist in een persbericht.