Marcel_Pelgrom_14

Marcel Pelgrom wenst u welterusten.

27 November 2008

Les 1: Een crisis ontstaat door de onwetendheid van een grote groep mensen over de risico‘s die ze lopen.

Een paar maanden geleden, op een mooie zondagmorgen, vloog niet ver van ons dorp een stapel oude computeronderdelen spontaan in brand. De vreemd gekleurde rookzuil, die gelukkig langs ons dorp dreef, was een bezienswaardigheid. Nadat de luchtalarmsirenes hadden geklonken, kwam iedereen naar buiten en begon een gezellige keuvel. Bij het tweede alarmsignaal kwam de koffie. Dat was niet de gewenste reactie. Natuurlijk had de overheid voor de brand een briefje kunnen sturen met de tekst: ’Er ligt een stapel rommel bij het dorp, die bij brand uw gezondheid ernstig zal schaden.‘ Iedereen was binnengebleven met de ramen dicht en vermoedelijk was die stapel rommel er nooit gekomen.

Voor onze financiële wereld geldt hetzelfde. Veel mensen en ambtenaren denken financieel handig te zijn door in IJslandse bankrekeningen, winstverdubbelaars en woekerpolissen te stappen. Elk rendement hoger dan een staatslening draagt echter een reëel extra risico. Met halve waarheden en de welbekende kleine lettertjes worden de risico‘s getemperd totdat ze opeens werkelijkheid worden.

Les 2: Scenario‘s met een laag risico gebeuren ook, en vaak eerder dan u denkt.

Technologiebedrijven grossieren graag in halve waarheden. Als je alleen al kijkt naar de automatiseringsprojecten van de overheid, dan dringt zich de vraag op hoe dat onderhandelingsproces loopt. Softwareverkopers tonen het optimistische scenario voor hun product aan goedgelovige klanten en vergeten de memo waarin hun softwarearchitect wijst op wat ’moeilijkheden‘. Veel technologiesectoren zijn zo verziekt door het voorspiegelen van optimistische trajecten dat er ook geen weg meer terug is. Te veel mensen hebben er belang bij. Wie niet meedoet, ligt eruit. Vroeg of laat breekt die ik-beloof-meerspiraal en culmineert het wantrouwen van de afnemers in een crisis.

Les 3: Sommige mensen hebben baat bij onwetendheid.

Hedgefondsen hebben het technologische optimisme misbruikt door bedrijven vol te laden met schulden. Beweren dat een bedrijf met een woekerlening bij voldoende income from operations best kan overleven, verdoezelt het feit dat van elke euro omzet tien cent naar de geldschieter gaat. In markten met lage marges is dat een groot risico. Er blijft te weinig financiële speelruimte voor internationale samenwerking en productvernieuwing. Uiteindelijk kan een concurrent het rendementsverschil omzetten in een prijsoorlog. Zo ging het tussen Albert Heijn en Laurus, maar elk ICT-bedrijf in een vergelijkbare situatie kan zich voorbereiden op dit scenario.

Les 4: Onwetendheid over risico‘s is onnodig; de geschiedenis voorziet ons van lesmateriaal.

De grootste crisis die op dit moment borrelt, is onze labiele energievoorziening. Ook hier zijn de opinies vergiftigd met halve waarheden en hele leugens. Niet alleen de gas-tsaren en oliesjeiks met hun enorme financiële reserves bedreigen onze relatieve rust. Vooral de gevolgen van ongebreidelde energieconsumptie zullen de wereld meer veranderen dan een beetje opwinding over slechte hypotheken. Zowel energiebedrijven als actiegroepen gebruiken onze onwetendheid om hun producten te slijten en budgetten te halen. In plaats van een grondige voorlichting te eisen, blijven de meesten van ons liever onwetend van deze risico‘s. Zij kijken liever de andere kant op waar hun nieuwe four-wheel drive staat.

Les 5: U bent zelf de belangrijkste oorzaak van uw onwetendheid.