Topcolumn

Academische uitwerpselen

Marcel Pelgrom
Leestijd: 3 minuten

Jamie Hyneman en Adam Savage maken voor Discovery Channel het populaire programma Mythbusters. In iedere aflevering ziet dit tweetal kans van een ogenschijnlijk oninteressante observatie met enig spektakel zowel een informatieve als ook een onderhoudende uitzending te maken. Zo behandelden zij de vraag of je met de middelen uit 1960 uit de gevangenis van Alcatraz kunt ontsnappen. Kun je een Romeins galjoen aansteken met spiegels? En hoe zit het met de mysterieuze verdwijning van vakbondsman Jimmy Hoffa? De heren produceren misschien geen wetenschap, maar hun gebruik van de wetenschappelijke methode is ijzersterk. Ze formuleren een hypothese, werken die uit, bedenken een passend experiment en evalueren deze proef terdege en met de nodige dosis zelfkritiek.

Soms dwalen mijn gedachten wel eens af naar dit tweetal als ik in het kader van een commissie, evaluatie of visitatie mijn neus in de academische uitwerpselen mag steken. Enige tijd geleden mocht ik als lid van een brede commissie enkele tientallen onderzoeksvoorstellen beoordelen, variërend van zandverstuivingen tot suïcidaal gedrag van huisdieren. Nadat mijn medecommissieleden hoog hadden opgegeven over het niveau van de voorstellen, meldde ik dat met enige goede wil in hooguit een handvol plannen iets herkende van een wetenschappelijke aanpak. Om maar te zwijgen van een beslissend experiment, dat de hypothese op het bot test en uitzicht biedt op een vervolghypothese. Het opblazen van de mythe dat het hier om wetenschappelijke voorstellen ging, markeerde voorlopig mijn laatste optreden daar.

’Modelleren‘ is tegenwoordig het algemeen aanvaarde substituut voor het wetenschappelijke experiment. Modelleren kun je loslaten op het trekgedrag van een zwerm vogels, op de zandafzetting op het strand en op de contrastwerking van een markerstof onder een medische scanner. Dat kun je mooi doen achter een computer en kost de vakgroep weinig of niets. Wetenschappers definiëren hun eigen taal met onbegrijpelijke lemma‘s en proposities, maar komen niet toe aan een realiteitstoets.

This article is exclusively available to premium members of Bits&Chips. Already a premium member? Please log in. Not yet a premium member? Become one and enjoy all the benefits.

Login

Related content